Zdaję maturę, pomocy!

Im bliżej każdego egzaminu, tym poczucie paniki rośnie. Dlatego poszukujemy punktów mogących pomóc przezwyciężyć strach i skoncentrować się na pozytywach. Po pierwsze uświadom sobie, że doszłaś/doszedłeś już bardzo daleko. Zdajesz maturę, egzamin dojrzałości, bo taki był Twój życiowy plan. Po drugie zaś masz wiedzę i umiejętności, aby sobie poradzić. Jeśli gdzieś po drodze podcinano Ci skrzydła, wątpiono w Twoje możliwości, teraz niedowiarkom pokażesz, jak jest naprawdę.

Podejdź do sprawy bez spinania się (“Boże, tego jeszcze nie wiem…”), ale i zadzierania nosa (“Niczego nie powtarza, wiem wszystko!”). Napisz swój plan działania podczas matur i później go wykonuj. Wybierz je np. spośród poniżej umieszczonych punktów i wykonaj prywatny zestaw “rady dla siebie”, które “muszę zapamiętać”.

Zacznij od wysłuchania optymistycznego przeboju Maty.

Rada 1. Nie mogę zaspać, przyjdę wcześniej. Zasada “kto przychodzi ostatni, ten jest the best” tym razem nie obowiązuje. Gdy spotkam się ze znajomymi, nie dam się wciągnąć w dyskusję typu: “kto co powtórzył”, bo to podwyższa stres i wzmacnia niepewność.

Rada 2. Wezmę ze sobą długopis z czarnym wkładem, dla pewności wezmę drugi, zapasowy a trzeci dla kumpeli/kumpla, gdyby trzeba było poratować kogoś w potrzebie. (Przygotuj długopisy do zabrania na widocznym miejscu.)

Rada 3. Upewnię się na 100%, w której sali zdaję, aby nie błądzić po szkole. Wejdę na salę egzaminacyjną, pokazując dowód osobisty – muszę go spakować i przemyśleć, gdzie zostawić smartfona.

Rada 4. Mam przed sobą do zdania maturę podstawową (PP) i rozszerzoną (PR). Egzamin (PP) będzie się składał z trzech części – dwie z nich dotyczą PP: test czytania i wypracowanie; i z jednej części PR: wypracowanie.

Rada 5. Gdy dostanę arkusz, przekartkuję go, sprawdzając, czy wszystkie strony są zadrukowane i jeśli nie, zgłoszę przewodniczącemu komisji.

Rada 6. Jeśli będę miał/a wątpliwości z kodowaniem arkusza, zgłoszę się po pomoc do komisji.

Matura PP

1. Test czytania ze zrozumieniem

Rada 7. Arkusz maturalny jest jednorazowy i należy do mnie. Mogę pisać po nim, robiąc notatki w dowolnej chwili i miejscu z wyjątkiem “totolotka”, czyli części do wpisywania punktów przez egzaminatora. Mam do dyspozycji marginesy, miejsca pomiędzy akapitami tekstu i “Brudnopis” (B).

Rada 8. Przeczytam pytania do pierwszego tekstu i postaram się zrozumieć, czego wymagają?

Rada 9. Ilość przeznaczonego miejsca na odpowiedź nie oznacza, że musisz zapisać wszystkie linie.

Rada 10. Staram się rzeczowo komponować odpowiedzi i być sobą, czyli pisać jasno, wyraźnie, krótko i na temat.

Przykład z arkusza matury 2020.

Pytanie 2. Rozstrzygnij, czy z tekstu Tadeusza Pszczołowskiego wynika, że przekonywanie jest rodzajem dialogu. Uzasadnij odpowiedź.

Odpowiedź w pełnym zdaniu. Z tekstu T. Pszczołowskiego nie wynika, że przekonywanie to dialog. Za dialog uważamy komunikację między dwiema najczęściej równorzędnymi osobami, autor wykazuje, iż przekonywanie to działanie jednostronne, nie ma więc wymiany informacji, a jest jedynie interpretacja przez jedną stronę racji drugiej.

Wersja skrócona. Przekonywanie to nie dialog, ponieważ tylko jedna osoba jest aktywna.

Pytanie 4.2. Wyjaśnij, dlaczego autor uznał użyte w tekście sformułowanie ludzkie tworzywo za kontrowersyjne, ale trafne.

Odpowiedź w pełnym zdaniu. Autor uznał tak, ponieważ człowiek nie powinien być porównywany do tworzywa, czyli rzeczy materialnej. Człowiek jednak upodabnia się do tworzywa, gdyż można go tak samo zmieniać i przerabiać, by stał się taki, jak tego oczekiwaliśmy.

Wersja skrócona. “Tworzywo” kojarzy się z rzeczą a człowiek nią nie jest.

Obie wersje, pełna i skrócona zawierają istotę odpowiedzi. Egzaminator musi znaleźć potwierdzenie rozumienia idei zawartych w txt przez Ciebie. Jedni więc piszą wielozdaniowe odpowiedzi, kierując się ilością miejsca, bo w arkuszu są aż trzy linie, inni zaś piszą krótko, zwięźle i na temat.

UWAGA! Takich pytań jak wyżej w maju 2021 na maturze ma nie być.

Rada 11. Piszę komunikatywnie i poprawnie stylistycznie, zachowując spójność i logikę, nie martwię się o ortografię i interpunkcję – nie jest oceniana w teście.

Rada 12. Mam B (brudnopis), gdzie mogę “szaleć”, ale w teście staram się być estetyczna/ny i pisać ładnie, czytelnie, aby egzaminator nie miał trudności z odczytaniem odpowiedzi.

Rada 13. Muszę uważać na termin “funkcja”. Powszechnie kojarzy się z “funkcjami języka”, czyli z terminem gramatycznym (więcej: funkcje języka). Może dotyczyć też stylów wypowiedzi (więcej: styl). Pytanie typu “Jaką funkcję pełni….” wiele razy dawało się we znaki maturzystom. Bo np. pytanie: “Jaką funkcję pełni akapit pierwszy w tekście… ?” – może być wieloznaczne. Część maturzystów w poprzednich latach odpowiadała zgodnie z funkcjami języka: “informacyjną” a część logicznie: “wprowadzenia do tematu”.

Obie odpowiedzi były rozsądne, ale jak widzisz, w pytaniu nie padła formuła “funkcja językowa”, ale “funkcja” w znaczeniu “rola”. Zatem jeśli nie pytają o “funkcję językową”, to nie o nią chodzi.

Na maturze 2020 CKE użyło dwuznacznego terminu “funkcja”, ale tym razem dodało pięć wariantów odpowiedzi, aby nie było wątpliwości, że jednak nie chodzi o gramatykę.

Termin “funkcja” może więc mieć co najmniej dwa znaczenia: jako część frazy “funkcja językowa” lub jako “rola” w pytaniu o logikę czy budowę tekstu.

2. Wypracowanie PP, czyli pisanie rozprawki

Rada 14. Polecenie zadania 14. zwykle brzmi: “Wybierz jeden temat i napisz wypracowanie”. Od roku 2015. obowiązkową forma “wypracowania” jest rozprawka: problemowa lub rozprawka interpretacja wiersza.

Rada 15. Skoncentruję się na tym, co mam wyćwiczone. Z reguły wybór maturzystów pada na rozprawkę problemową. Wiem o niej wszystko, więc nie muszę się martwić formą i wymaganiami.

Rada 16. Decyzję o wyborze wypracowania podejmę bez emocji po zapoznaniu się z tekstami w arkuszu.

Rada 17. Po przeanalizowaniu txt sformułuję tezę i w B napisz plan rozprawki, jednej lub drugiej a może obu(?). Ocenię swoje szanse przez pryzmat doświadczeń zdobytych na zajęciach w szkole i pracach domowych.

Rada 18. Przeanalizuję szczegółowo tekst w arkuszu. Matura sprawdza umiejętności piszącego, min. poziom logicznego myślenie, rozwijania myśli, wnioskowania, ale też wiele innych spraw wymienionych w kryteriach oceniania matur.

Rada 19. Już we wstępie sformułuję tezę i uczynię z niej cel pisania, aby nikt nie miał wątpliwości.

Rada 20. Nie napiszę, nie wymienię tego, o czym nie będę pisał/a, szkoda czasu i miejsca.

Rada 21. Zastosuję akapity i skończę je, sprawdzając, czy zawierają nawiązanie do tematu rozprawki, do tezy.

Rada 22. Moje podsumowanie ma tworzyć spójną klamrę ze wstępem. Umieszczę w nim wnioski cząstkowe, wspomnę o analizach w rozwinięciu.

Rada 23. Postaram się nie powtarzać, zrezygnuję ze zwrotów: “pierwszym przykładem; drugim przykładem” czy “pierwszym argumentem; drugim argumentem” itp. Powtórzenia obniżają pkt.

Rada 24. Cały czas będę dbać o poprawność wypowiedzi i jej estetykę (więcej: rozprawka problemowa).

Matura PR – kilka rad

Rada 1. Zrelaksuj się po egzaminie porannym tak jak lubisz i chwilę odpocznij. Możesz to zrobić w sposób czynny, zerkając na to, co masz opanowane od lat i poukładane na humanistycznych półkach neuronów w głowie – np. epoki literackie w tabeli.

Rada 2. Po otrzymaniu arkusza zapoznaj się z tekstami, szukając w nich sedna sprawy i punktu wyjścia dla swoich rozważań. To ma być kolejna a nie pierwsza Twoja praca tego typu w życiu, więc bądź cierpliwa i okaż zainteresowanie tekstami.

Rada 3. Rób notatki, zakreślaj ważne elementy w tekście, planuj wypowiedź. Podejmij decyzję.

Rada 4. Skup się na najważniejszych rzeczach, jakie masz do wypowiedzenia i nie dawaj się za często ponosić dygresjom.

Rada 5. Staraj się pisać rzeczowo i skromnie (więcej: rozprawka argumentacyjna).

Rada 6. Po napisaniu matury wyjdź spokojnie z sali i nie rozmawiaj o szczegółach z koleżankami. Staraj się pomyśleć, że to nie było takie trudne i o wiele cięższe będą egzaminy podczas studiów.

Rada 7. Po powrocie do domu bądź miła dla rodziny, która przeżywa Twój egzamin tak samo jak Ty. Zanim zabierzesz się do dalszej pracy i przygotowań, mów sobie i uspokajaj rozkołatane serce, że “dałaś radę i jesteś wielka”. “Udało się i kolejnego dnia też nie będzie źle!” – czego serdecznie Ci życzę.

Posłuchaj piosenki Czerwonych Gitar powstałej w latach 60-tych 20 w. W temacie “matura” niewiele się zmieniło.

Rada 8, ostatnia

Wierz w siebie i zachowuj się profesjonalnie. Przychodzisz na maturę, aby wykonać konkretne zadania i na nich się skupiaj cały czas, aby nic Ci nie umknęło. Po wyjściu z sali już niczego nie zmienisz a jakość Twojej pracy może zaważyć na przyszłości Twojej i Twojej rodziny (obecnej lub przyszłej). Powodzenia.

Skomentujesz?