Jutro zdaję maturę, pomocy!

Twój nastrój paniki dobrze o Tobie świadczy, bo wynika z faktu, że zależy Ci na zdanym pomyślnie egzaminie, ba, zdaniu jak najlepiej. Przez cały rok w klasie maturalnej mówiło się o tym i często odwlekałaś moment przygotowań do matury, ale uczyłaś się. Zaufaj więc systemowi i nauczycielowi, który prowadził Cię nieznaną dla Ciebie ścieżką, pisał przez lata recenzje Twoich prac, pilnował, abyś była na bieżąco przygotowana, powtarzał z Tobą materiał, a nawet wymyślał zadania online, aby dać Ci jak najwięcej szans na “załapanie” zasad zdawania egzaminu. Nic więc nie może Cię zaskoczyć.

Na kilka dni przed maturą i na dzień przed nią atmosfera “zagęszcza się”. Pojawiają się wahania, spadek wiary we własne siły, odzywają się frustracje a nawet chęć rezygnacji ze zdawania. Nie Ty pierwsza to przechodzisz, wszyscy to czuliśmy i wszyscy podchodziliśmy do matury, bo przecież po to chodziliśmy do liceum i technikum, aby mieć “otwarte drzwi na studia” – a do tego póki co potrzebna jest matura. Spróbuj więc poukładać sobie wszystko w głowie. Weź do ręki jakikolwiek arkusz z ostatnich lat i zerknij na treści. Pomyśl, że “ogarniasz” to i pozostało tylko dopełnić formalności: iść na egzamin.

Zerknij na  porady zapisane poniżej i wczuj się w rolę zdającego już dzisiaj, już teraz. Przetrenuj wszystko nieformalnie w ciszy i skupieniu w domu, w głowie. To pozwoli Ci uspokoić się i nabrać pewności siebie.

Rada 1. Tym razem przyjdź wcześniej, zasada “kto przychodzi ostatni, ten jest the best” tym razem nie obowiązuje. Gdy spotkasz się ze znajomymi, nie wciągaj się w dyskusje, kto co powtórzyła czego nie, staraj się nie rozmawiać na tematy maturalne. To może wywołać “nawrót paniki”.

Rada 2. Weź ze sobą długopis z czarnym wkładem a najlepiej też drugi zapasowy i trzeci dla psiapsi, gdyby trzeba było poratować ją w potrzebie. (Przygotuj długopisy do zabrania na widocznym miejscu.)

Rada 3. Wchodzisz na salę egzaminacyjną, pokazując dowód osobisty (Miej go ze sobą i nie wnoś na salę smartfona). Upewnij się na 100%, w której sali zdajesz, aby nie błądzić po szkole.

Rada 4. Przypomnienie: masz przed sobą do zdania maturę podstawową (PP) i rozszerzoną (PR). Twój egzamin maturalny będzie się składał z trzech części – dwie z nich dotyczą PP: test czytania i wypracowanie; i z jednej części PR: wypracowanie (jeśli piszesz rozszerzenie).

Rada 5. Gdy dostaniesz arkusz, przekartkuj go, sprawdzając, czy wszystkie strony są zadrukowane i jeśli nie, zgłoś to jak najszybciej przewodniczącemu komisji.

Rada 6. Zapewne wiesz, jak się koduje arkusz, nakleja kod kreskowy, ale jeśli czegokolwiek nie jesteś pewna, podnieś rękę i nie wahaj się poprosić o pomoc członków komisji. Nie, nie koleżankę, nie kolegę, ale dosłownie: członka komisji.

Matura PP

1. Test czytania ze zrozumieniem

Rada 7. Arkusz maturalny jest jednorazowy i należy do Ciebie. Możesz po nim pisać, robiąc notatki w dowolnej chwili i miejscu z wyjątkiem “totolotka”, czyli części do wpisywania punktów przez egzaminatora. Masz do dyspozycji marginesy, miejsca pomiędzy akapitami tekstu i “Brudnopis” (B).

Rada 8. Przeczytaj najpierw pytania do pierwszego tekstu i postaraj się zrozumieć, czego wymagają? Zapisz je na marginesach lub między akapitami swoim językiem jak poniżej na przykładzie z matury 2020. Pytania te wyznaczają cele poszukiwania odpowiedzi w txt: zdania i frazy pomocne przy ich wyjaśnieniu.

Rada 9. Ilość przeznaczonego miejsca na odpowiedź nie oznacza, że musisz zapisać wszystkie linie.

Rada 10. Staraj się rzeczowo komponować odpowiedzi i bądź sobą. Jeśli jesteś “opowiadaczem”, użyj wersji dłuższej, pisz całymi zdaniami. Jeśli ujmujesz rzecz syntetycznie, pisz krótko i jednoznacznie.

Przykład z arkusza matury 2020.

Pytanie 2. Rozstrzygnij, czy z tekstu Tadeusza Pszczołowskiego wynika, że przekonywanie jest rodzajem dialogu. Uzasadnij odpowiedź.

Odpowiedź w pełnym zdaniu. Z tekstu T. Pszczołowskiego nie wynika, że przekonywanie to dialog. Za dialog uważamy komunikację między dwiema najczęściej równorzędnymi osobami, autor wykazuje, iż przekonywanie to działanie jednostronne, nie ma więc wymiany informacji, a jest jedynie interpretacja przez jedną stronę racji drugiej.

Wersja skrócona. Przekonywanie to nie dialog, ponieważ tylko jedna osoba jest aktywna.

Pytanie 4.2. Wyjaśnij, dlaczego autor uznał użyte w tekście sformułowanie ludzkie tworzywo za kontrowersyjne, ale trafne.

Odpowiedź w pełnym zdaniu. Autor uznał tak, ponieważ człowiek nie powinien być porównywany do tworzywa, czyli rzeczy materialnej. Człowiek jednak upodabnia się do tworzywa, gdyż można go tak samo zmieniać i przerabiać, by stał się taki, jak tego oczekiwaliśmy.

Wersja skrócona. “Tworzywo” kojarzy się z rzeczą a człowiek nią nie jest.

Obie wersje, pełna i skrócona zawierają istotę odpowiedzi. Egzaminator musi znaleźć potwierdzenie rozumienia idei zawartych w txt przez Ciebie. Jedni więc piszą wielozdaniowe odpowiedzi, kierując się ilością miejsca, bo w arkuszu są aż trzy linie, inni zaś piszą krótko, zwięźle i na temat.

UWAGA! Takich pytań jak wyżej w maju 2021 na maturze ma nie być.

Rada 11. Pisz komunikatywnie i poprawnie stylistycznie, zachowując spójność i logikę, ale nie martw się o ortografię i interpunkcję, ponieważ nie jest ona oceniana w teście.

Rada 12. Masz B (brudnopis), gdzie możesz “szaleć”, ale w teście staraj się być estetyczna i pisać ładnie, czytelnie, aby egzaminator nie miał trudności z odczytaniem Twoich odpowiedzi. Dotyczy to wszelkich skreśleń, zamazanych zdań, odwołań, strzałek, zapisów typu: “cd w B” itp.

Rada 13. Termin “funkcja” powszechnie kojarzy się maturzyście z “funkcjami języka”, czyli z terminem gramatycznym (więcej: funkcje języka). Może dotyczyć też stylów wypowiedzi (więcej: styl). Pytanie typu “Jaką funkcję pełni….” wiele razy dawało się we znaki maturzystom. Bo np. pytanie: “Jaką funkcję pełni akapit pierwszy w tekście… ?” – może być wieloznaczne. Część maturzystów w poprzednich latach odpowiadała zgodnie z funkcjami języka: “informacyjną” a część logicznie: “wprowadzenia do tematu”.

Obie odpowiedzi były rozsądne, ale jak widzisz, w pytaniu nie padła formuła “funkcja językowa”, ale “funkcja” w znaczeniu “rola”. Zatem jeśli nie pytają o “funkcję językową”, to nie o nią chodzi.

Na maturze 2020 CKE użyło dwuznacznego terminu “funkcja”, ale tym razem dodało pięć wariantów odpowiedzi, aby nie było wątpliwości, że jednak nie chodzi o gramatykę.

Termin “funkcja” może więc mieć co najmniej dwa znaczenia: jako część frazy “funkcja językowa” lub jako “rola” w pytaniu o logikę czy budowę tekstu.

2. Wypracowanie PP, czyli pisanie rozprawki

Rada 14. Polecenie zadania 14. zwykle brzmi: “Wybierz jeden temat i napisz wypracowanie”. Od roku 2015. obowiązkową forma “wypracowania” jest rozprawka: problemowa lub rozprawka interpretacja wiersza.

Rada 15. Skoncentruj się na tym, co masz wyćwiczone. Z reguły wybór maturzystów pada na rozprawkę problemową. Wiesz o niej wszystko, więc nie musisz się martwić formą i wymaganiami. Nie daj się zwieść analizie wiersza, który jawi się jako znany, zrozumiały i ulubiony, budzący wiele skojarzeń itd.

Rada 16. Decyzję o wyborze wypracowania podejmij bez emocji po zapoznaniu się z tekstami w arkuszu.

Rada 17. Po przeanalizowaniu txt sformułuj tezę i w B napisz plan rozprawki, jednej lub drugiej a może obu(?). Oceń swoje szanse przez pryzmat doświadczeń zdobytych na zajęciach w szkole i pracach domowych.

Rada 18. Analizuj tekst w arkuszu ze szczegółami. Matura sprawdza umiejętności piszącego, min. poziom logicznego myślenie, rozwijania myśli, wnioskowania, ale też wiele innych spraw wymienionych w kryteriach oceniania matur.

Rada 19. Już we wstępie sformułuj tezę i uczyń z niej cel pisania, aby nikt nie miał wątpliwości, bo zostałaś poproszona o wypowiedź na konkretny temat. Nie zapominaj o nim.

Rada 20. Nie pisz, nie wymieniaj tego, o czym nie będziesz pisała, szkoda czasu i miejsca.

Rada 21. Stosuj akapity i kończ je, sprawdzając, czy zawierają nawiązanie do tematu rozprawki, do tezy.

Rada 22. Podsumowanie ma tworzyć spójną klamrę ze wstępem. Potwierdź w nim, że faktycznie dobrze postawiłaś tezę i została ona “udowodniona”.

Rada 23. Nie powtarzaj się, zrezygnuj ze zwrotów “pierwszym przykładem; drugim przykładem” czy “pierwszym argumentem; drugim argumentem” itp. Powtórzenia obniżają pkt.

Rada 24. Cały czas dbaj o poprawność wypowiedzi i jej estetykę (więcej: rozprawka problemowa).

Matura PR

Rada 25. Zrelaksuj się po egzaminie porannym tak jak lubisz i chwilę odpocznij. Możesz to zrobić w sposób czynny, zerkając na to, co masz opanowane od lat i poukładane na humanistycznych półkach neuronów w głowie – np. epoki literackie w tabeli.

Rada 26. Po otrzymaniu arkusza zapoznaj się z tekstami, szukając w nich sedna sprawy i punktu wyjścia dla swoich rozważań. To ma być kolejna a nie pierwsza Twoja praca tego typu w życiu, więc bądź cierpliwa i okaż zainteresowanie tekstami.

Rada 27. Rób notatki, zakreślaj ważne elementy w tekście, planuj wypowiedź. Podejmij decyzję.

Rada 28. Skup się na najważniejszych rzeczach, jakie masz do wypowiedzenia i nie dawaj się za często ponosić dygresjom.

Rada 29. Staraj się pisać rzeczowo i skromnie (więcej: rozprawka argumentacyjna).

Rada 30. Po napisaniu matury wyjdź spokojnie z sali i nie rozmawiaj o szczegółach z koleżankami. Staraj się pomyśleć, że to nie było takie trudne i o wiele cięższe będą egzaminy podczas studiów.

Rada 31. Po powrocie do domu bądź miła dla rodziny, która przeżywa Twój egzamin tak samo jak Ty. Zanim zabierzesz się do dalszej pracy i przygotowań, mów sobie i uspokajaj rozkołatane serce, że “dałaś radę i jesteś wielka”. “Udało się i kolejnego dnia też nie będzie źle!” – czego serdecznie Ci życzę.

Ostatnia rada ogólna dla wszystkich maturzystów

Wierz w siebie i zachowuj się profesjonalnie. Przychodzisz na maturę, aby wykonać konkretne zadania i na nich się skupiaj cały czas, aby nic Ci nie umknęło. Po wyjściu z sali już niczego nie zmienisz a jakość Twojej pracy może zaważyć na przyszłości Twojej i Twojej rodziny (obecnej lub przyszłej). Powodzenia.

Skomentujesz?